Umetnička zbirka Matice srpske

U godini u kojoj Matica srpska, najstarije književno, kulturno i naučno društvo u Srba, obeležava veliki jubilej dva veka od osnivanja, Galerija Matice srpske priredila je izložbu Umetnička zbirka Matice srpske, posvećenu predstavljanju jedinstvene umetničke kolekcije koja je nastajala u kontinuitetu od 1826. godine do današnjih dana.

Svečano otvaranje izložbe održano je danas, 16. februara u 12.00 sati, na dan kad je Matica srpska osnovana. Prisutnima su se obratile dr Tijana Palkovljević Bugarski, upravnica Galerije Matice srpske, dr Branka Kulić, istoričarka umetnosti, dugogodišnja upravnica GMS, a danas predsednica Upravnog odbora GMS i msr Stanislava Jovanović Mindić, autorka izložbe.

Dr Tijana Palkovljević Bugarski pozdravila je prisutne: „Od samih početaka svojih delovanja osnivači Matice srpske utemeljili su i realizovali ideju koja traje i danas, a to je briga o kulturi – jeziku, književnosti, umetničkom stvaralaštvu, ali i nauci srpskog naroda. Veliki jubilej prepoznali smo kao priliku da kroz umetnost iskažemo jednu izuzetnu ideju koja se po svojoj dalekovidosti izdvojila u srpskoj kulturi, a materijalizovala u delatnosti Matice srpske tokom dva veka.“

Nešto više o izložbi rekla je msr Stanislava Jovanović Mindić: „Ova izložba svedoči o značaju jedne ideje. Danas, ta vizija je ostvarena kako kroz portretnu zbirku, tako i kroz brojna dela koja svedoče o pojedincima povezanim sa Maticom, o posvećenosti i dobročinstvu. Izložba svedoči o umetnicima okupljenim oko Matičine vizije i o umetnosti koja gradi vizuelni identitet jedne institucije, ali i našeg naroda.“

Dr Branka Kulić otvorila je iz6ložbu rečima: „Panteon znamenitih Srba je okosnica zbirke koja je danas izložena kao podsetnik na imena i likove ljudi koji su svoj rad utkali u dvovekovni život Matice srpske.“

Ova izložba, kroz pažljivo odabrana umetnička dela, predstavlja složenu istoriju i izuzetnu vrednost umetničke zbirke Matice srpske, koja je nastajala uporedo sa razvojem same ustanove i njenom trajnom misijom – brigom o kulturi, jeziku, književnosti, umetničkom stvaralaštvu i nauci srpskog naroda. Od samih početaka svog delovanja, osnivači Matice srpske prepoznali su značaj umetnosti kao jednog od ključnih nosilaca kulturnog identiteta i istorijskog pamćenja.

Istovremeno sa svojim programskim i naučnim delovanjem, Matica srpska započela je i sistematsko sakupljanje portreta svojih osnivača, predsednika, sekretara, časnika i dobrotvora, kao i istaknutih narodnih delatnika, sa jasnom idejom formiranja Panteona znamenitih Srba. Kroz ovu posebnu umetničku celinu građen je vizuelni identitet srpskog naroda i njegove kulture, a zbirka je vremenom prerasla u bogatu i izuzetnu galeriju portreta, koja se i danas kontinuirano uvećava poručivanjem portreta predsednika Matice srpske, ali i drugih značajnih ličnosti.

Pored portreta, umetnička zbirka obuhvata i brojne medalje, plakete, diplome i odlikovanja koje je Matica srpska tokom dva veka postojanja poručivala ili primala povodom značajnih godišnjica i priznanja za doprinos razvoju srpske kulture i društva. Kao posebna celina u okviru izložbe predstavljen je i Kabinet sekretara, sa nameštajem i portretima o izuzetnoj ulozi koju su istaknuti sekretari, poput Teodora Pavlovića, Jovana Đorđevića i Milana Savića, imali u razvoju i delatnosti Matice srpske.

Značajan deo postavke čini izbor najvažnijih poklona i zaveštanja koje je Matica srpska dobila nakon Drugog svetskog rata, među kojima su darovi Lazara i Savete Stojković, Olge i Koste Milutinovića, Sofije Šaškijević, kao i Suzane i Borivoja Samolovčeva. Posebno mesto zauzima i nedavno realizovano testamentarno zaveštanje novosadskog slikara Miodraga Mihajlovića, koje još jednom potvrđuje da je ideja darivanja i zaveštavanja umetničkih dela sopstvenom narodu živa i u savremenom dobu.

Istovremeno, izložba svedoči o spremnosti Matice srpske da se prilagođava vremenu i savremenim umetničkim i društvenim tokovima. Povodom značajnih jubileja, Matica srpska u novije vreme poziva savremene umetnike da svojim delima odgovore na postavljene teme i ta dela ostave Matici na dar. Takvi projekti realizovani su 2016. godine, povodom 190 godina Matice srpske, kroz interpretacije motiva košnice kao njenog simbola, kao i 2024. godine, kada su umetnici u tehnici grafike odgovorili na jubilej 200 godina Letopisa Matice srpske, najstarijeg književnog časopisa na svetu koji izlazi u neprekinutom kontinuitetu.

U prostoru Galerije Matice srpske biće predstavljena odabrana dela iz Zbirke Matice srpske, dok će deo zbirke koji se nalaze u zgradi Matice srpske biti dostupan publici putem novih tehnologija i multimedijalnih sadržaja. Izložbu prati dokumentarni film u produkciji Galerije Matice srpske, dok režiju i scenario potpisuje Miroslav Stajić.

Izložba Umetnička zbirka Matice srpske nastaje na temeljima duboke i dugotrajne saradnje Galerije Matice srpske i njenog osnivača, sa zajedničkom idejom o važnosti čuvanja materijalnih svedočanstava kulturnog kontinuiteta i vizuelnog identiteta srpskog naroda. Uprkos brojnim istorijskim, društvenim i političkim izazovima, umetnička zbirka Matice srpske svedoči o istrajnosti vizionarske ideje Matice srpske kao sabirnog središta srpske kulture i trajnoj vrednosti umetnosti kao njenog temelja.

Izložbu će obogatiti raznovrstan prateći program petkom u 19.00 sati i kustoska vođenja vikendom u 13.00 i 17.00 sati. Takođe, izložbu će pratiti porodični vodič za roditelje sa decom, kako bismo i najmlađima približili važnost uloge i značaj Matice srpske.

Izložba će moći da se poseti do 24. maja 2026. godine.

Realizaciju projekta omogućilo je Ministarstvo kulture Republike Srbije.