Iz tame kročih u svetlost nemu. Ozon, od krvi i mesa, postah: Goran Stojčetović

Iz tame kročih u svetlost ljutu. Ozon, od krvi i mesa, postah.

Goran Stojčetović izlaže najnovije slike velikog i srednjeg formata, koje predstavljaju izraz njegove duboke potrebe za vizuelnim artikulisanjem potisnutih „monumentalnih“ osećanja uznemirenosti pred brojnim uticajima destruktivne lokalne i globalne stvarnosti. U tom smislu, ne radi se o umetničkoj ambicioznosti niti o osećaju samouverenosti i snage, već naprotiv – o radovima koji nastaju kao direktan rezultat psihofizičke borbe sa najdubljim slojevima rušilačkih nagona, čije je delovanje podstaknuto mnoštvom agresivnih sadržaja iz savremenog okruženja.

Proces nastanka ovih slika započinje prenosom nesvesnog traga na slikarsku podlogu i razvojem toka neartikulisanog izraza, zatim se nastavlja integracijom razaračkih impulsa u sam stvaralački čin, prolazeći kroz metamorfoze graničnih stanja i njihov prelazak u neurološko, da bi se na kraju zaokružio u polju svesnog uvida. Ovaj proces odvija se za svaku sliku pojedinačno i iznova.

Slike su realizovane u tehnici akrila i disperzionih boja na mušemi i kartonu.

Pored toga, izlaže i crteže rađene hemijskom olovkom, u kojima je ista potreba za monumentalnim izrazom kondenzovana u mali format papira.

Goran Stojčetović (1975) je umetnik koji je, uprkos akademskom obrazovanju, svoj izraz pronašao u neartikulisanim i nesvesnim izvorima inspiracije, kao i u mnogobrojnim crtačkim radionicama koje je organizovao sa pacijentima Dnevne bolnice Klinike za Psihijatriju Vojnomedicinske akademije u Beogradu, i sa mnogim različitim grupama ljudi u zemlji i inostranstvu. Od 2024. godine, nakon više od dvadeset pet godina istraživačkog umetničkog rada, svoj celokupan pristup definiše pojmom koji je sam skovao – dubinska umetnost.

Odrastanje u nestabilnim društveno-političkim okolnostima u Uroševcu, gradu na Kosovu i Metohiji, i s druge strane, snažan uticaj mitoloških i prehrišćanskih narodnih običaja u selu Gotovuša na Šar-planini, gde je provodio školske raspuste kod babe i dede, duboko su oblikovali njegov senzibilitet, usmerivši ga ka nekonvencionalnoj, graničnoj umetničkoj praksi koja funkcioniše na preseku estetskog, psihološkog i arhetipskog – u duhu umetnosti otpora i unutrašnje transformacije.

Iskustva uličnog nasilja, alkoholizma, problema sa autoritetom profesora na studijama slikarstva, NATO bombardovanja i izbeglištva 1999. godine kulminirala su 2013. dubokim unutrašnjim uvidom koji je preokrenuo njegov umetnički i životni pravac. Tada, kako navodi, „nakon dvodnevnog opijanja pojavila se vizija sa porukom: Goran Stojčetović više ne postoji, samo art brut. Nema više bežanja.“

Nakon tog trenutka osniva Udruženje Art Brut Serbia, koje vodi do 2024. godine, kada ga transformiše u neformalni Centar za dubinsku umetnost. Paralelno razvija i sopstvenu tehniku – dubinski crtež, koja postaje osnov njegovog umetničkog i edukativnog rada.

Godine 2015. osniva Art Brut Studio VMA pri Dnevnoj bolnici Klinike za psihijatriju Vojnomedicinske akademije u Beogradu, gde vodi radionice dubinskog crteža kao deo redovnog terapijskog programa. Pored toga, realizovao je radionice i projekte u lokalnim zajednicama i kulturnim centrima širom Srbije, Hrvatske, Bosne i Hercegovine, Severne Makedonije, Francuske, Austrije i Belgije.

Već 25 godina Goran sakuplja, čuva i promoviše radove velikog broja domaćih i stranih umetnika izvan akademskih okvira; radove ljudi najrazličitijih profila koji imaju potrebu za razumevanjem sopstvenog identiteta kroz i izvan društvenih uloga i odnosa; radove učesnika sa njegovih crtačkih radionica; radove dece; omladine sa poteškoćama u razvoju, i radove pacijenata Art brut studija Dnevne bolnice Klinike za psihijatriju Vojnomedicinske akademije u Beogradu. Kolekciju je nazvao Narodno blago, koja danas obuhvata oko 2.000 dela — koja je sva dobio na poklon ili zaveštanje.

Radovi mu se nalaze u kolekcijama:

• Muzej suvremene umjetnosti, Zagreb (HR)
• Muzej naivne i marginalne umetnosti, Jagodina (RS)
• Muzeum Śląskie , Katovice (PL)
• Kondas Center, Viljandi (EE)
• La S Grand Atelier, Vielsalm (BE)
• kao i u brojnim privatnim kolekcijama

Izbor iz izložbi i aktivnosti:

• Turbulencije na Balkanu, izlagač i jedan od organizatora izložbe, Muzej Halle Saint Pierre, Pariz, Francuska (2017/18)
• Međunarodni festival marginalne umetnosti Le Grand BAZ'ART u Žizoru, Francuska (2018)
• Outsider Art Fair Paris; Dessin Fair Paris, u okviru Galerije Polysemie, Francuska (2019)
• Hvatači snova, koautor koncepta i izlagač, Muzej suvremene umjetnosti Zagreb, Hrvatska (2020); Muzej naivne i marginalne umetnosti u Jagodini, Srbija (2022/23)
• Umetnički direktor projekta Art Brut: Druga?Evropa, Novi Sad – Evropska prestonica kulture 2022, Srbija
• Dubinska umetnost Gorana Stojčetovića, radionica i prezentacija, Kulturni centar Srbije u Parizu, Francuska (2022)
• Raw Intuitive: Trijenale Muzeja naivne i marginalne umetnosti u Jagodini, Srbija (2022)
• Istraživači čudesnoga – radovi iz Zbirke marginalne umetnosti Muzeja suvremene umjetnosti Zagreb, Infeld Haus der Kultur, Austrija (2023)
• Skriveni svetovi koji se šire: istočnoevropska marginalna umetnost, Tartu – Evropska prestonica kulture 2024, Estonija
• Aktivitet: 100 godina nadrealizma; izložba i radionica dubinskog crteža, Muzej savremene umetnosti Beograd, Srbija (2024/25)
• Automatski crtež – povodom stogodišnjice nadrealizma, Salon Oto Bihalji-Merin, Beograd, Srbija (2024)
• Talenat, strast, intuicija, Šleski muzej u Katovicama, Poljska (2025)
• Sublimacije – samostalna izložba, Muzej Makedonije, Skoplje, Severna Makedonija (2025)
• Ekscentrici: Trijenale Muzeja naivne i marginalne umetnosti u Jagodini; Salon Oto Bihalji-Merin, Beograd, Srbija (2025)
• Talenat, strast, intuicija III, Muzej Jaceka Malčevskog u Radomu, Poljska (2025)

Publikacije:

Na poziv naučnog časopisa Cambridge University Press – Epidemiology and Psychiatric Sciences, u okviru sekcije o savremenoj marginalnoj umetnosti, 2024. godine objavljuje autorski tekst: Koreni koncepta dubinske umetnosti. the-roots-of-the-concept-of-depth-art.pdf

National Library of Medicine, USA: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11464927/

Nagrade:

• Nagrada Joakim Vujić za najbolju scenografiju na Festivalu profesionalnih pozorišta Srbije, Vranje (2020)
• Posebno zapaženi – Trijenale Raw Intuitive, Jagodina (2022)

Preporuke:

• Martine Lusardy, direktorka Muzeja Al Sen Pjer ( Halle Saint Pierre Museum) u Parizu, Francuska Martine Lusardy.pdf
• Ivana Bašičević Antić, direktorka Muzeja naivne i marginalne umetnosti u Jagodini, Srbija Ivana Bašičević Antić, Museum of Naive and Marginal Art Jagodina.pdf

Obrazovanje i rad:

• Diplomirao slikarstvo na Fakultetu umetnosti u Prištini (1999)
• Zaposlen kao scenograf u Narodnom pozorištu Priština sa privremenim sedištem u Gračanici, Kosovo i Metohija

Online:

• https://www.cambridge.org/core/journals/epidemiology-and-psychiatric-sciences/article/roots-of-the-concept-of-depth-art/A9E93659042C76D7CC623FB62D080293

• https://goranstojcetovic.crevado.com/